Overdenking van de predikant


RITUELEN, VERHALEN, GEMEENSCHAP

De waarde van de kerk kunnen we aanduiden met drie elementen. In rituelen kunnen we ons verbinden met mensen voor en na ons. In kerkelijke rituelen als: dopen, delen van brood en wijn, samen zingen, bidden en zegenen. Op bepaalde plekken zie je de behoefte aan het je invoegen in  een traditionele vorm toenemen. Ook niet-kerkelijke mensen vinden het spirituele of sacrale in de kerkelijke vormen van een  Evensong of een Bachcantate. Die liggen in de uitvoering soms op het grensvlak van concert en kerkdienst. Dan blijkt men, bij een hoogstaande muzikale praktijk, ook bereid er een toegangsprijs voor te betalen. Dat is op zich vreemd aan het kerkzijn. Maar het geeft wel een groeiende behoefte weer: juist de vaste rituele vorm, waarin men een eeuwenoude praktijk voelt, heeft aantrekkingskracht.

Verhalen vormen ook een verbindend element in de kerk. Het bijbelverhaal als levensverhaal heeft een grote kracht. Zelfs een oud verhaal dat ons tegen de borst stuit vanwege de gruwelijkheid kan actueel en realistisch zijn, mits we het als een levensverhaal en niet als een moralistisch verhaal beluisteren. De zeggingskracht van een oud verhaal spreekt als we erin voelen dat het over ons eigen leven of samenleven gaat, en als we onze eigen levensverhalen ernaast vertellen. Uiteenlopende menselijke emoties als verwondering, extase, twijfel, verdriet of vreugde komen we erin tegen. Een goed verhaal kent ook lagen in het samenklinken van verschillende invalshoeken.     

In rituelen en verhalen die we delen vormen we een gemeenschap. Dat is lastig in een tijd van individualisme. Toch is er een grote behoefte aan verbinding, tegen eenzaamheid. Lief en leed delen geeft steun, als tegenkracht in een harde wereld. Als we erin slagen, met vallen en opstaan, er zo voor elkaar te zijn, tonen we iets van  ‘kerk’, letterlijk ’wat van de Heer is’. 


Derk Jan Deunk